Het boek van Marja draagt de wat onheilspellende titel 'PTSS, een Geschenk met een Duistere Bodem en een Vlijmscherpe Rand'. Anders dan de titel doet vermoeden, gaat het boek echter over veel meer dan alleen PTSS. Het boek vertelt allereerst een zeer persoonlijk verhaal van een moeder die geconfronteerd wordt met het dramatisch ongeval van twee van haar kinderen.

Ze balanceerden weken op het randje van de dood. En later moesten ze (moeder, gezin en de kinderen zelf) leren leven met de ernstige gevolgen en de littekens.

Marja vertelt op indringende en opvallend open en kwetsbare toon over hoe zij als moeder hierdoor jarenlang in 'de overlevingsstand' stond; haar gevoelens verborgen hield en vooral vond dat ze 'sterk' moest zijn. Op latere leeftijd kreeg ze hier helaas de rekening voor gepresenteerd. Juist in de periode dat het met haar kinderen weer goed ging en ze hun weg naar volwassenheid hadden gevonden, sloeg bij Marja de ellende toe. Eerst in de vorm van een heftige burn-out en later door zeer heftige verschijnselen van een Post Traumatisch Stress Syndroom. De weggestopte pijn, de angst en het verdriet van de heftige gebeurtenissen in haar leven kwam op hele vervelende manier weer opborrelen.

In een prachtige schrijfstijl vertelt Marja niet alleen heel gedetailleerd hoe ze dit ervaren heeft, maar getuigt ze ook van veel psychologisch inzicht. Ze heeft daarbij ook oog voor hoe haar ouders en haar opvoeding hier een rol bij hebben gespeeld.

Belangrijker dan de intieme beschrijvingen van Marja's leed als moeder en persoonlijke pijn en strijd, is dit boek toch vooral ook een ode aan de veerkracht. Want ondanks een aantal zeer heftige gebeurtenissen in haar leven weet Marja door de tijd heen steeds meer trouw aan zichzelf te blijven; eigen keuzes te maken, de mouwen op te stropen en nieuwe stappen te zetten.

*INFOCUS

De manier waarop ze dit beschrijft, getuigt van een groot schrijftalent: open, eerlijk, kwetsbaar en begrijpelijk. Het enige wat wellicht iets beter kan, is de structuur van de verhaallijn in de tijd. Die is soms wat onduidelijk en sommige zijpaadjes hadden wat korter gekund. Maar zelden kreeg ik zo'n duidelijk inzicht in de gedachtewereld van ouders van kinderen met ernstige brandwonden. Zelden werd me zo duidelijk verteld, wat het betekent om burn-out te zijn en hoe het voelt om de heftige gevolgen van PTSS aan den lijve te ervaren.

Daarnaast is dit boek een getuigenis van de lange weg naar herstel. Een herstel dat niet eenvoudig was voor Marja en veel ups en downs kende en nog steeds kent. Maar waarbij de positiviteit het vaak wint. Als je op zoek bent naar hoe diepe dalen ook tot nieuwe inzichten, energieën, veerkracht en positieve dingen kunnen leiden, dan is Marja's levensverhaal daar een voorbeeld van.

Ook Marja's levenspartner Frans heeft een hoofdstuk in het boek geschreven. Hij vertelt opvallend eerlijk over hoe het is om te leven met een vrouw met ernstige PTSS-klachten: niet makkelijk, soms zelfs heel zwaar, maar samen dragen ze het met liefde.

Kortom, dit boek is voor veel mensen interessant. Voor ouders van kinderen met brandwonden, voor mensen met PTSS- of burn-out klachten (ongeacht de oorzaak) en hun naasten en zeker ook voor zorgprofessionals. Velen zullen hier herkenning, inzichten, moed, ideeën of energie uit kunnen putten!

Het enige voorbehoud dat ik graag maak, is dat het voor ouders wiens kind net verbrand is, te veel heftige kost bevat. lk zou er in dat geval een paar jaar mee wachten. Je kunt het boek voor € 22.50 bestellen via www.marjastokman.nl of via www.bol.com.

• Door Hein Zoete

Marja was jarenlang gespreksleider voor groepen van ouders van kinderen met brandwonden en ook enige tijd bestuurslid van onze vereniging.